PASLANMAZ ÇELİK NEDİR ?

Paslanmaz çelik, %10,5 ve üzeri oranda krom ve %1,2 ve altında karbon içeren ve bunun sonucu olarak korozyona karşı dayanıklılık sağlayan, kendini onaran bir yüzey tabakası (passive layer) oluşturan demir alaşımıdır.

PASLANMAZ ÇELİĞİN TARİHÇESİ

Paslanmaz çelik, 1900’lü yılların başında Birinci Dünya Savaşı’ndan önce Avrupalı çelik üreticilerinin bireysel ve müşterek çalışmaları sonucu icad edilmiş ve 1912 yılında patent altına alınmıştır. Günümüze kadar çok çeşitli aşamalardan geçerek geniş bir sahada kullanımı sağlanmış, endüstriye ve günlük yaşama büyük kolaylık ve ekonomik katkı sağlamıştır. Özellikle hijyen gerektiren ürün ve tesislerin yapımında kullanılmaktadır. Bugün önemli bir yaşam kültürü konumuna giren paslanmaz çeliğin gittikçe artan kullanımı, kalite ve ekonomik değerlerin göstergesidir.

PASLANMAZ ÇELİĞİN TÜRLERİ VE KALİTELERİ

1912 yılında V2A (bugünkü Cr 18 Ni 8) ve V4A (bugünkü Cr 20 Ni 10 Mo 2) olarak iki kalite şeklinde patent altına alınması ile başlayan serüveni, bugün 120’den fazla kalite çeşitleri ile çok geniş bir kullanım alanına erişmiştir. Genelde ferritik, austenitik (östenitik), martensitik ve duplex olarak gruplandırılmaktadır.

Her gruptaki kalitelerin iç yapı özellikleri ve kristal yapıları farklı olup, dayanıklılık özellikleri ayrı sahalara göredir. Kaliteler, kullanılacakları sahalarda istenilen dayanıklılık özelliklerine göre seçilmelidirler.

PASLANMAZ ÇELİK ÖZELLİKLERİ

Paslanmaz çelikler, kullanılacakları ortamlara dayanıklılık taleplerinin daha başka ucuz metal veya maddelerle karşılanamayacağı hallerde, elzem olan ve güvenle kullanılan bir materyaldir. Ayrıca hava, su, sıvı ve diğer kimyasallar, gıda ve içecek endüstrisinin hijyenik gereklerini yerine getirebilecek nitelik ve niceliklere sahip özellikleri taşımaktadırlar.

Paslanmaz çeliğin temel özellikleri:

• Korozyona dayanıklılık,
• Estetik çekicilik,
• Isıya dayanıklılık,
• Düşük yaşam döngüsü maliyeti (Life Cycle Cost / LCC)
• Tamamen geri dönüşümlü
• Biyolojik olarak nötr
• Üretim ve temizlik kolaylığı
• Ağırlık / dayanıklılık oranı

PASLANMAZ ÇELİK KULLANIM ALANLARI TABLOSU

ASTM KOD

ÖZELLİKLER

KULLANIM ALANI

304

Paslanmaz çeliğin temel çeşididir. 400 °C’ye kadar yüksek oksidasyon sağlar. Mekanik direnç ve sürtünme mukavemeti çok iyidir.

Mutfak eşyaları, evyeler, ev aletleri, endüstriyel mutfaklar, kimya ve petro kimya sektörü, gıda sektörü, otomotiv sanayi, eşanjör ve boyler üretimi.

304L

304 Kalite paslanmaz çeliğin düşük karbonlu versiyonudur.

Kağıt sanayi, süthane ekipmanları, sabun sanayi, deri sanayi, kimya endüstrisi, petrol endüstrisi, kazan yapımı, ısı değiştiriciler.

321

Bünyesindeki Titan ilavesi ile korozyona karşı mukavemeti arttırılmıştır. Yüksek sıcaklıklara dayanıklıdır.

Rezistanslar, egzost boruları, havacılık endüstrisi, bira fabrikaları, kimya endüstrisi.

316

600°C’a kadar sıcaklıklara dayanıklıdır. Mekaniksel kopma ve büzülme mukavameti oldukça iyidir. Bünyesindeki molibdenden dolayı oksidasyon ve asitlere dayanıklıdır.

Kimya, petro kimya endüstrisi, buhar kazanları, ısıya mukavim eşanjörler, çeşitli kazan uygulamaları.

316L

316 Kalite paslanmaz çeliğin düşük karbonlu versiyonudur. 400°C’a kadar sıcaklıklara dayanıklıdır.

Kimya, petro kimya endüstrisi, kağıt endüstrisi, nükleer mühendislik, süthane ekipmanları.

316Ti

316 Kalite paslanmaz çeliğin Titanyumlu versiyonudur. Yüksek sıcaklık ve oksidasyon mukavemetine sahiptir.

Kimya, petro kimya endüstrisi, pompa ve kompresör parçaları, kazanlar, fırınlar ve ısı değiştiriciler.

309S

1050 °C’a kadar sıcaklıklarda oksidasyon mukavemeti yüksektir.

Yüksek sıcaklığa dayanıklı ekipmanların ve parçaların üretiminde.

310

1100 °C’a kadar sıcaklıklarda oksidasyon mukavemeti yüksektir.

Fırın parçaları ve yüksek sıcaklıklara dayanıklı ekipmanlar, kimya, petro kimya endüstrisi.

310S

1100 °C’a kadar sıcaklıklarda oksidasyon mukavemeti yüksektir.

Fırın parçaları ve yüksek sıcaklıklara dayanımlı
ekipmanlar, kimya, petro kimya endüstrisi.



KODPASLANMAZ ÇELİK YÜZEY STANDARTLARI TABLOSU

AÇIKLAMA

ASTM

EN

DIN

1

1D

c2/lla

Sıcak Çekilmiş, Tavlanmış Mat, Yüzey.

2D

2D

h/lllb

Soğuk Çekilmiş, Tavlanmış Mat, Yüzey.

2B

2B

n/llc

Soğuk Çekilmiş, Tavlanmış Mat, Yüzey, Temizlenerek Hafifce Parlatılmış.

3

2G

o/IV

Soğuk Çekilmiş, Tavlanmış Mat Yüzey, Satine İşlemi Uygulanmış ( Kaba)

4

2J

p/V

Soğuk Çekilmiş, Tavlanmış Mat, Yüzey, Satine İşlemi Uygulanmış ( ince)

BA

BA

m/lld

Soğuk Çekilmiş, Tavlanmış Parlak Yüzey

 

HL

 

Scotch Brite Fırçalanmış Yüzey.

,

 

 

 

 


 

PASLANMAZ ÇELİK STANDARTLAR VE KİMYASAL DEĞERLER TABLOSU